De eerste dag zonder auto valt vaak mee. Je pakt de fiets of de trein, het voelt bijna als een uitstapje. De tweede week is de echte test. Dan regent het, je bent moe, en je merkt hoeveel kleine beslissingen er vroeger automatisch gingen. Wie zich daar vooraf op voorbereidt, heeft er veel minder last van.
Dit stuk gaat niet over of je je auto moet wegdoen. Het gaat over wat je in de eerste weken kunt verwachten, zodat je weet wat tegenvalt en wat juist meevalt.
De eerste week: alles kost even iets meer plannen
Het grootste verschil is niet dat je langzamer gaat. Het is dat je vooruit moet denken. Met een auto vertrek je wanneer het uitkomt, met een trein of bus vertrek je wanneer er iets rijdt. Je kijkt vaker op je telefoon, je rekent terug vanaf de afspraak en je neemt een paar minuten extra mee.
Dat went vaak sneller dan je denkt. Na verloop van tijd weet je welke bus je pakt en hoe lang je fiets naar het station doet. Het plannen verdwijnt naar de achtergrond, net zoals je vroeger niet meer nadacht over de route naar je werk.
Wat in de praktijk vaak vergeten wordt, is de laatste kilometer. Het station ligt niet voor je deur. Een goede fietsroute, een overdekte stalling of een betrouwbare loopverbinding bepaalt meer van je reiservaring dan de trein zelf.
Wat tegenvalt
Er zijn een paar dingen waar de meeste mensen over struikelen.
Het weer is er een van. In de zomer is fietsen een plezier, op een natte dinsdagochtend in november denk je daar anders over. Regenkleding, een broek die je kunt dichtmaken om je enkels en droge schoenen op je werk maken dat verschil veel kleiner.
Spontaniteit is een ander punt. Even snel naar je ouders, naar de bouwmarkt of naar een vriend aan de andere kant van het land: het kan nog steeds, maar het kost meer voorbereiding. Je merkt het vooral op avonden waarop het openbaar vervoer minder vaak rijdt.
Zwaar spul vervoeren is lastig. Een grote doos, een kapotte stofzuiger die terug moet of een plant voor in de tuin. Dat zijn de momenten waarop je de auto het meest mist, ook al heb je hem in een heel jaar maar drie keer zo nodig gehad.
Ook de sociale kant kan wringen. Iemand vraagt of je even kunt komen helpen verhuizen, of je kunt rijden na een verjaardag. Je moet leren om uit te leggen wat wel en niet kan, zonder dat het als een excuus klinkt.
Wat meevalt
Het mooie is dat er ook dingen zijn die je niet had verwacht.
Veel mensen merken dat ze meer bewegen zonder dat ze er moeite voor doen. Een stuk fietsen of lopen naar een halte is een vast onderdeel van de dag geworden, niet iets wat je erbij moet plannen.
De rust is een andere. Geen file, geen zoeken naar een parkeerplek, geen tankbeurt tussendoor. In de trein kun je lezen, mailen of gewoon uit het raam kijken. Een reistijd van een uur voelt anders als je er iets mee kunt doen.
Het geld is het derde punt, al valt dat pas op als je een tijd bijhoudt wat je uitgeeft. Brandstof, parkeren, verzekering en wegenbelasting verdwijnen van je rekening. Wat je daarvoor terugkrijgt aan vervoer, zie je pas als je het echt bijhoudt. Wil je een eerlijk beeld, leg dan beide naast elkaar in de rekenhulp houden of verkopen.
Gewoontes die veranderen
Na een maand zie je dat je dagelijkse patronen zijn verschoven. Een paar voorbeelden die mensen vaak noemen:
- Boodschappen verdeel je over meer kleine rondes in plaats van één grote.
- Je kiest vaker voor dingen dicht bij huis, omdat de afstand ineens telt.
- Je neemt een tas of rugzak mee voor onverwachte aankopen.
- Je kijkt vooraf of een bestemming bereikbaar is, voordat je ja zegt tegen een afspraak.
Het zijn kleine aanpassingen, maar ze bepalen of je het leven zonder auto als een beperking of als een andere manier van leven ervaart.
Zo bereid je je voor
Je hoeft niet alles vooraf op te lossen, maar een paar dingen maken de eerste weken een stuk soepeler.
Zoek uit welke vaste ritten je maakt en hoe je die zonder auto afwerkt. Denk aan je werk, de school van de kinderen, je sport en het bezoek aan familie. Probeer elke route een keer uit voordat je auto weg is, het liefst op een doordeweekse ochtend en een zaterdagavond.
Zorg voor een reserveplan voor de momenten waarop het niet lukt. Dat kan een taxi zijn, een deelauto, een huurauto voor een dag of een vriend die je mag bellen. Het hoeft niet vaak voor te komen, het gaat erom dat je weet wat je dan doet.
Investeer in goede spullen. Een fiets die niet steeds kapotgaat, regenkleding, een stevig slot en een tas die zich laat dichtritsen zijn geen luxe. Ze zijn de reden dat het volhoudbaar blijft.
Wil je weten of het ook financieel voor je past, kijk dan eens naar stoppen met autorijden. Daar staat wat er meestal bij komt kijken, van de verzekering tot de overdracht.
Een proefmaand voordat je beslist
Twijfel je nog, probeer dan een maand zonder je auto te leven terwijl hij nog op de oprit staat. Laat de sleutels thuis en gebruik hem alleen als het echt niet anders kan. Houd in een eenvoudig schrift bij hoe vaak je hem toch pakt en waarom.
Na een maand heb je een eerlijk antwoord. Pak je hem twee keer voor iets wat ook anders had gekund, dan is de stap kleiner dan je dacht. Pak je hem bijna elke dag, dan weet je dat je nog niet zover bent. Beide uitkomsten zijn bruikbaar.
Heb je besloten dat je auto weg mag? Dan kun je een bod aanvragen. Dat is gratis en vrijblijvend, en jij beslist wat je ermee doet.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat je went aan leven zonder auto?
Dat verschilt per persoon en per situatie. De eerste weken vragen meestal de meeste aandacht, omdat je nog niet weet welke verbinding bij welke afspraak past.
Wat doe je als je toch een keer een auto nodig hebt?
Regel dat vooraf. Een deelauto, een huurauto voor een dag of een lift van iemand die je kent zijn de gebruikelijke oplossingen. Zoek er een uit voordat je ze nodig hebt, dan hoef je niet op het laatste moment te zoeken.
Is het te doen met kinderen of met werk op een lastige locatie?
Vaak wel, maar het vraagt meer voorbereiding. Kijk goed naar de vaste ritten op doordeweekse dagen en probeer ze een keer uit. Zijn er een of twee ritten die echt niet lukken, dan weet je ook waar je een oplossing voor moet zoeken.
Mis je de auto vooral in de winter?
Veel mensen zeggen dat de donkere en natte maanden het meeste vragen. Met goede kleding, verlichting en een fiets die onderhouden is, valt het mee. Een proefmaand in die periode geeft het eerlijkste beeld.
Wat als ik na een tijd spijt krijg van het wegdoen van mijn auto?
Dat kan gebeuren, en het is geen ramp. Daarom helpt een proefmaand vooraf, en een goede berekening van wat een auto je werkelijk kost. Twijfel je, wacht dan met verkopen tot je het zeker weet.
Hoeveel bespaar je door je auto weg te doen?
Dat hangt af van je auto, je gebruik en wat je ervoor in de plaats gebruikt. Reken het voor jezelf uit met je eigen cijfers en vergeet de kosten van alternatieven niet.