Stoppen met autorijden is voor veel ouderen een grote stap. De auto is vrijheid: even naar de huisarts, een bezoek aan de kleinkinderen, de markt op zaterdag. Verdwijnt de auto, dan hoeft die vrijheid niet mee te verdwijnen. Er zijn voorzieningen voor mensen die niet meer zelf rijden en niet altijd met het OV kunnen reizen.
Twee namen komen vaak voorbij: regiotaxi en Valys. Ze lijken op elkaar maar zijn niet hetzelfde. Hieronder lees je wat ze doen, hoe je ze aanvraagt en hoe ze passen bij iemand die stopt met rijden.
Wat regiotaxi is
Regiotaxi is vervoer binnen je eigen regio. Het wordt georganiseerd door of via je gemeente, vaak als onderdeel van de Wmo, de Wet maatschappelijke ondersteuning. Je belt of boekt een rit en wordt opgehaald door een taxi of bus, meestal samen met andere passagiers.
Het is bedoeld voor mensen die door een beperking, ouderdom of ziekte niet goed met het gewone OV kunnen reizen. Wie in aanmerking komt en tegen welk tarief, bepaalt de gemeente. Daarom verschilt het per regio: de naam, de voorwaarden, de kosten en de manier van boeken.
Op rijksoverheid.nl vind je algemene uitleg over de Wmo. Voor je eigen situatie moet je bij de gemeente zijn.
Wat Valys is
Valys is vervoer voor langere afstanden, buiten je eigen regio. Het is bedoeld voor mensen die door een beperking niet met het gewone OV kunnen reizen, bijvoorbeeld om familie in een andere provincie te bezoeken of voor een dag uit.
Waar regiotaxi het dagelijkse vervoer in de buurt regelt, is Valys voor de grotere reizen. Beide werken met een pas of registratie, en voor beide gelden eigen voorwaarden. Valys wordt landelijk georganiseerd, dus de regels zijn overal gelijk.
Het is verstandig om beide te bekijken. Voor wie niet meer rijdt, vullen ze elkaar aan.
Wie komt in aanmerking
De voorwaarden verschillen, maar de basis is steeds dezelfde: je moet door een beperking niet of nauwelijks gebruik kunnen maken van het gewone openbaar vervoer. Een gewone leeftijdsgrens als enige voorwaarde is er meestal niet.
Dat betekent dat je niet automatisch recht hebt omdat je ouder bent. Bij de gemeente en bij Valys wordt gekeken naar jouw situatie. Dat kan met een beoordeling, een gesprek of een verklaring van een arts.
Weet je dit nog niet, begin dan met een gesprek bij de gemeente. Vaak helpt een Wmo-consulent of een ouderenadviseur je op weg. Een ouderenadviseur kan ook meekijken naar andere hulp, zoals boodschappendiensten of een vrijwilligersvervoer.
Hoe vraag je een pas aan
De stappen zijn globaal als volgt.
- Kijk op de website van je gemeente naar regiotaxi of Wmo-vervoer en welke stappen daar staan.
- Neem contact op met de gemeente of het Wmo-loket om te bespreken of je in aanmerking komt.
- Vul de aanvraag in. Soms heb je een medische verklaring of andere gegevens nodig.
- Wacht op de beslissing. Hoe lang dat duurt, verschilt per gemeente en per situatie.
- Vraag voor langere reizen apart informatie over Valys.
Begin op tijd. Wacht niet tot de auto weg is, want dan kun je een periode zonder vervoer zitten. Vooral als de aanvraag afhangt van papieren en beoordelingen is het verstandig om al te beginnen voordat je definitief stopt.
Bewaar je gegevens op een plek waar familie bij kan, zoals pasnummers en telefoonnummers. Dat is handig als een kind of buur moet helpen met boeken.
Kosten en praktische zaken
Aan beide voorzieningen zijn kosten verbonden. Hoe hoog en hoe berekend, staat bij de aanbieder en bij je gemeente. We noemen hier geen bedragen, omdat die per regio en per jaar wisselen.
Denk verder aan het volgende:
- Vooraf boeken is vaak nodig. Spontaan een rit regelen lukt niet altijd.
- Je reist meestal samen met anderen, dus de route kan een omweg zijn.
- Wil je een rolstoel, rollator of begeleider meenemen, geef dat dan door bij het boeken.
- Check of de rit van deur tot deur gaat en wat de regels zijn voor wachttijd.
Vergelijk ook met wat de auto kostte. Met de rekenhulp voor houden of verkopen zie je wat een auto per jaar kost, en dat bedrag kan ruimer zijn dan je denkt.
Hoe het past bij stoppen met rijden
Stoppen met rijden doe je zelden van de ene dag op de andere. Het beste gaat het stapsgewijs. Eerst blijft de auto een tijd staan terwijl je regiotaxi probeert. Daarna kijk je hoe vaak je de auto nog mist.
Hoe je het gesprek erover voert, lees je op stoppen met autorijden. Moet je als familie de auto van een ouder regelen, dan helpt auto van je ouders verkopen.
Maak voor jezelf of voor je ouder een lijst van de vaste bestemmingen: huisarts, ziekenhuis, winkel, kerk, vrienden. Kijk bij elke bestemming hoe je er komt zonder auto. Dat maakt duidelijk waar je nog hulp nodig hebt.
Als de auto verkocht wordt
Besluit je dat de auto weg mag, dan kun je een bod aanvragen bij eerlijkbod. Het is gratis en vrijblijvend. Bij akkoord halen we de auto gratis op, zodat jij of je familie er geen rit meer voor hoeft te regelen.
Veelgestelde vragen
Is regiotaxi hetzelfde als Valys?
Nee. Regiotaxi is vervoer binnen je eigen regio, geregeld via de gemeente. Valys is voor langere afstanden buiten je regio en wordt landelijk georganiseerd.
Heb ik recht op regiotaxi als ik ouder ben?
Niet automatisch. De voorwaarden hangen af van je gemeente en vooral van of je door een beperking niet met het gewone OV kunt reizen. Vraag het bij de gemeente.
Hoe lang duurt een aanvraag?
Dat verschilt per gemeente en per situatie. Begin op tijd en vraag bij de aanvraag wat de verwachte doorlooptijd is.
Wat kost het?
Dat bepalen de aanbieder en de gemeente. Er zijn eigen bijdragen per rit of per kilometer. Kijk voor de actuele tarieven op de website van je gemeente en van Valys.
Kan een familielid het voor mij regelen?
Ja, vaak wel. Familie kan helpen met het aanvragen en boeken. Zorg dat zij de nodige gegevens en eventuele machtigingen hebben.